Iraanse volksliederen

Op de top van de hoge berg brult de leeuw.
Ik heb gehoord dat mijn geliefde verwond is door het zwaard.
Mijn mand vul ik met vijgenbladeren en zal deze op de wond leggen.
Op de top van de hoge berg sist de slang.
Ik heb gehoord dat mijn geliefde ziek is.
Mijn mand vul ik met granaatappels, morgen ga ik naar mijn geliefde.

گشتی در ترانه های بومی و کهن ایران
پرداخته: حمید طباطبائی
“ترانه های بومی” این ترانه ها که با پرداختی نو بازسازی شده اند، همچون کاشی های کوچکی کنارهم چیده شده اند تا نشانگر تصویری باشند از سرزمینی کهنسال، با مردمانی از تیره ها و نژادهای گوناگون، با زبانها و گویشهای گوناگون و با باورها و فرهنگهای گوناگون

Oh, gekooide nachtegaal, kom uit je kooi,
Zing het lied van de vrijheid van alle mensenkinderen.
Zet in één ademtocht de aardbodem van het volk in vuur en vlam

“ترانه های کهن”
ترانه های کهن” برداشت و بازسازی گلچینی از ترانه های کهن شهری است که آفرینش آنها به چنین دهه تا یک سده
پیش برمیگردد. شیدا و عارف از افرینند گان پیشتاز این ترانه ها بوده اند
آ واز: مهرناز صالحی
ویولونسل: ایمره کبلوسک
پیانو: حمید طباطبائی

دراجراها، که به زبان محلی خوانده می شود، نمایشی تصویری، همراه با برگردان ترانه ها(هلندی)، بر روی صحنه به نمایش می آید
تصوير گردان: مسعود والا

Trio “Shandiz” voert het publiek mee naar Iran met Iraanse volksliederen uit alle windstreken van Iran en de daarbij behorende talen; Farsi, Koerdi, Gilaki, Lori, Mazandarani en Turki. De soms eeuwenoude volksliederen worden gezongen in poëtische en betoverende klanken, veelal over liefde, verlangen en afscheid nemen. Bijbehorende sfeerbeelden maakt dit concert tot een meeslepend geheel…

Iranian Folk Songs/Old Songs. Zaterdag 09 Mei 2009 om 20.00uur De Boskant, Den Haag

Wapperende roze hoofddoekjes

De eerste jaren dat we in Iran woonden, gingen de kinderen altijd met de ’service’ naar school; een particuliere auto met chauffeur die een stel kinderen dagelijks thuis ophaalt en na school terug brengt. Op ‘onze’ school gebruiken zeker zo’n 70 a 80 % van de kinderen deze ’service’, niet dat ze allemaal nou zo ver weg wonen, nee, ik denk dat de meesten in een straal van hooguit 3 kilometer van de school worden opgepikt. De meeste ouders vinden het wel best zo, lekker makkelijk, kinderen altijd ruim op tijd op school, geen omkijken meer naar. Geen gezellig keuvelende of elkaar de oren van het hoofd kletsende of klagende moeders ’smorgens bij het schoolplein in Iran.
Er wordt dus flink gecarpooled in deze trajecten; auto’s waar wel 6 of 7 kinderen uitklimmen zijn heel normaal in de straat van de school -dit is nog vrij bescheiden, op veel andere scholen klauteren rustig 9 of 10 kinderen uit de schoolautos’. Dat past ook makkelijk, drie voorin, 6 op de achterbank, een beetje om en om zitten, misschien ken je het nog wel van vroeger, toen de gezinnen nog groot waren en nog niemand van gordels laat staan verplichte veilige kinderstoeltjes had gehoord!
Steeds meer schoolauto’s worden het domein van vrouwen die zich (vaak voor het eerst) op de arbeidsmarkt begeven; het sluit redelijk aan bij de schooltijden van hun eigen kinderen, en het enige wat je nodig hebt is een auto en een rijbewijs. Oke, en een beetje verkeersinzicht, anders wordt het een dure hobbie ipv inkomstenbron natuurlijk.
Toen we afgelopen zomer verhuisden naar een locatie iets dichter bij hun school (niet dat het veel uitmaakte, hemelsbreed misschien 300 meter), zonder gevaarlijk weg tussen huis en school dit keer, vonden de kinderen het tijd voor verandering: ‘wij hebben geen service meer nodig’, vonden ze, ‘wij kunnen wel lopend naar school’. Zo gezegd zo gedaan. We stonden een kwartiertje eerder op, en vol goede moed wandelden ze de eerste schoolweek in. We hadden net het boek ‘De kinderen van Bolderburen’ gelezen, en die konden het immers ook, lopend naar school.
Na een paar dagen werd het enthousiasme iets minder; de schooltassen zijn onmmogelijk zwaar (gemiddeld 6 tot 8 schoolvakken, met elk een boek en een schrift die ze zowel thuis als op school nodig hebben, geen lichtgewicht bagage voor de kids dus). Al snel werden de ochtendwandelingen dus vervangen door de achterbank van de auto. Toch nog een achterbankgeneratie
Vakanties blijken een tijd van bezinning, want ook de afgelopen Noruz vakantie inspireerde tot een nieuw plan. Waarom gaan we niet fietsen naar school? Dat den alle kinderen in NL toch ook elke dag?
Eeeuu, fietsen? Twee gezichtjes met een mengelmoes van ongeloof, afgrijzen, spanning, avonturierszin en een ondeugende twinkeling in hun ogen keken me aan. Ook ik voelde me aangenaam rebels, toen we de eerste schooldag op de fiets stapten. De slager, groenteman en buurtsupers waren ondertussen wel wat gewend, maar met het hele gezin op de fiets naar (de meisjes)school…. ongehoord eigenlijk. En ik durf bijna te wedden dat we de primeur hadden in Iran!
Wat zouden ze er op school van zeggen? Zullen we de fietsen ver buiten de school op slot zetten of net om de hoek? Wat zal de overwegende reactie zijn: zullen ze het bedenkelijk afdoen als een gevaarlijke slechte invloed van die rare buitenlanders, of als leuk, als een voorbeeld van een hoopvolle gezonde toekomst?

“Hier is de fietssleutel. Als ik vandaag wat later ben, mogen jullie vast fietsen tot de eerste straat”.
Toen ik hen even na half een tegemoet fietste, en twee meisjes met blauw-roze schooluniformen en wapperende roze schoolhoofddoek opgewekt aan zag komen fietsen, werd ik plotseling overvallen door een gevoel van triomf. Trots op mijn Nederlandse roots en even trots op mijn dappere dochters die er niet voor terugdeinsden taboes te doorbreken!
“En, wat vonden jullie klasgenootjes ervan?” “Sahar was jaloers, zij wil ook een keer op de fiets komen!”
Toen we vanmorgen opnieuw aan kwamen fietsen, groette de straatveger die er gister ook was geweest ons allerhartelijkst. De eerste positieve reactie was vast binnen. Terwijl ik de fietsen nog even netjes neerzette, en de kinderen zich al richting schoolplein hadden begeven, zag ik een wat oudere vrouw uit het huis tegenover het parkje komen. Ik hoop maar dat ze het niet vervelend vindt, dat we elke dag voor haar huis twee kinderfietsen gaan stallen, hoorde ik mezelf denken. Alsof ‘t de gewoonste zaak van de wereld was keek ik niet op of om, maar vanuit mijn ooghoeken zag ik dat het niet zomaar een oud vrouwtje was -verdomd, het is de directrice van de school. Ik weet dat ze een zwak heeft voor haar twee buitenlandse aanwinstjes op haar school, maar of ze dit toe zal juichen… Me vriendelijk groetend monsterde ze de fietsen. Zozo.. dus jullie zijn vandaag op de fiets gekomen.. maar waarom zet je ze hier neer, en niet op school?

Filosofie met een kopje koffie

Een professor stond voor de klas om een les filosofie te geven. Hij had een aantal voorwerpen voor zich liggen. Toen de klas begon, nam hij zonder iets te zeggen de lege pot van de mayonaise. En begon deze te vullen met golfballetjes. Toen deze hier helemaal mee gevuld was, vroeg de professor aan zijn studenten of de pot nu helemaal vol was. Zij antwoordden van wel.

Toen nam de professor een doos met kralen en kiepte deze in de pot. Hij schudde lichtjes met de pot en de kralen rolden tussen de open plekken tussen de golfballetjes. Weer vroeg de professor aan zijn studenten of de pot nu vol was. Ze gaven weer eenzelfde antwoord: ja, de pot is vol.

De professor nam nu een doos met zand en kiepte dit zand in de pot met golfballetjes en kralen. Natuurlijk vulde het zand alle ruimte op tussen de golfballetjes en de kralen. Weer vroeg de professor aan zijn studenten of de pot nu vol was: de studenten antwoordden van wel.

Van onder het bureau nam de professor nu twee koppen koffie en kiepte de hele inhoud van deze twee koppen koffie in de pot met golfballetjes, kralen en zand. De hele inhoud verdween in de pot. De koffie vulde de ruimte op tussen het zand. De studenten begonnen te lachen.

“Nu”, zei de professor, ” nu wil ik dat jullie deze pot zien als jullie eigen leven. Deze pot gevuld met golfballetjes, kralen, zand en koffie, stelt namelijk het leven van een mens voor.”

“De golfballetjes zijn de belangrijke dingen in het leven: je familie, je kinderen, je geloof, je gezondheid en je favoriete bezigheden. Dingen die ervoor zorgen dat als er niets meer op de wereld was dan deze dingen, je leven toch gevuld zou zijn.”
“De kralen zijn de andere dingen die belangrijk zijn. Je werk, je huis, je auto.
Het zand, dat staat voor de kleine dingetjes die belangrijk voor je zijn.”

“Als je het zand als eerste in de pot kiept en hem hiermee vult, is er geen plek meer voor de kralen of voor de golfballetjes. Dat zelfde geldt ook voor je eigen leven. Als je al je tijd en energie aan de kleine dingetjes besteedt, dan kun je nooit meer ruimte hebben voor de dingen die belangrijk voor je zijn.

Besteed aandacht aan de dingen die belangrijk voor je zijn. Speel bijvoorbeeld met je kinderen. Neem tijd voor een onderzoek voor je gezondheid zo nu en dan. Neem je partner mee uit eten. Doe nog iets leuks, er is altijd nog wel ergens tijd om het huis te poetsen of de dingen te repareren.” “Zorg eerst voor de golfballetjes, de dingen die echt het allerbelangrijkste voor je zijn. Stel je prioriteiten. De rest is maar zand.”

Eén van de studenten steekt een vinger op en vraagt waar de twee koppen koffie in die pot dan voor zouden moeten staan. De professor lacht en zegt de student dat ze daarmee een heel goede vraag heeft gesteld.

“Ik wilde daarmee alleen nog maar weer eens aangeven en bevestigen, dat, hoe vol je leven ook mag zijn, er is altijd wel een plekje om samen met een vriend of een dierbare een kopje koffie te drinken.”

NoRuz

Over de balkonnen hangen kleurrijke tapijten in de lentezon te drogen en de bazari hebben het er maar druk mee. Zodra de voorjaarswind de bomen wakker schudt en een lentezonnetje de mens verkwikt, komt er beweging in de samenleving. Met de lente is het Iraanse nieuwe jaar in aantocht, en iedereen wil fris het nieuwe jaar ingaan. Een enorme voorjaarsschoonmaak, kinderen van top tot teen in het nieuw, gulle eindejaarsgiften; niemand ontkomt eraan.
Noruz, ‘de nieuwe dag’ begint in Iran op 21 maart, is verreweg het belangrijkste feest in de Iraanse cultuur. Om het nieuwe jaar goed in te kunnen gaan, worden voor de jaarwisseling oude zaken afgesloten, rekeningen vereffend en straatjes schoongeveegd. Vooral dat laatste gebeurt grondig.

Voorjaarsschoonmaak
Terwijl in Nederland de voorjaarsschoonmaak een zachte dood lijkt te sterven, is deze traditie in Iran levendiger dan ooit. Bij de eerste lentezon komt de nietsontziende stofdoek uit de kast, waarbij Iraanse vrouwen niet schuwen hun man en kinderen in te zetten. In elk huis worden tapijten geschrobd, dekens gewassen en ramen gelapt. Over balkons en muren hangen meters vloerbedekkingen en kleurrijke tapijten blinkend in de lentezon te drogen.
Voor nieuwkomers zoals ik – die de grote schoonmaak liever aan zich voorbij laten gaan – is er een flinke stok achter de deur. Vanaf de eerste dag van de lente gaan familieleden massaal bij elkaar op bezoek om elkaar een goed nieuwjaar te wensen. Een helpende hand in de keuken, kinderen die door het huis rennen, nieuwe bloemen in de tuin die bewonderd moeten worden; geen hoek in huis en tuin ontkomt aan de zachte, maar scherpe blik van de schoonfamilie. Wil je je aanzien als geïntegreerde Nederlandse in Iran enigszins hoog houden, dan is er geen ontkomen aan.
Ook bij andere tradities rond Noruz is weinig keus. Als alle kinderen op de eerste dag van het jaar in spiksplinternieuwe kleren verschijnen, kan je moeilijk achterblijven met je kroost. In de binnenstad en de winkelcentra is het dan ook een drukte van belang in de laatste weken van het jaar; tussen de honderden ouders en krioelende kinderen waan je je bij een ouderwetse koopavond in december.

Zuiverend vuur
Veel nieuwjaarstradities worden binnenshuis gevierd, maar een echte buitentraditie is de sfeervolle ‘ChaharshanbeSuri’ avond, de laatste dinsdagavond van het oude jaar. In elke straat worden vuurtjes gemaakt, waar jong en oud enthousiast eroverheen springt. Het vuur is zuiverend, maar geeft ook nieuwe energie en kracht voor het nieuwe jaar, als het goed is! Het zijn sfeervolle momenten, die de saamhorigheid in de buurt vaak ten goede komen. Ook binnenlandse reizigers verloochenen hun tradities overigens niet; langs de snelwegen zijn vaak prachtige vuren te zien op deze avond!
Sommige mensen zoeken het traditionele vuur echter op in een andere setting; “Ga je mee naar een echt feest?” vroeg een vriend me een kee op geheimzinnige toon. Op afgelegen boerderijtjes worden soms uitbundige feesten georganiseerd waar -naast het traditionele vuur – flink wordt gedanst, gesjanst en gelachen. De huidige machthebbers keuren deze ‘immorele’ vormen van aards genot echter rigorous af, dus geheel zonder risico zijn deze feesten niet.

Gulle gift
Vuilnismannen, conciërges, postboden, straatmuzikanten en bedelaars, ze verwachten allemaal ‘Eidi’, een gulle Nieuwjaarsgift. Vooral bij hun buitenlandse cliëntèle zoals ik zijn de verwachtingen hoog gespannen. Elk jaar pieker ik me suf; ‘Wat zal ik doen?’ Riskeer ik een onaangenaam verraste blik, of zal ik maar weer het vooroordeel bevestigen dat alle buitenlanders rijk zijn?
Vooral voor de kinderen is Noruz een geweldige tijd. Behalve hun nieuwe kleren en een lange vakantie krijgen ook zij op de eerste dag van het nieuwe jaar van opa en al hun ooms en tantes ‘Edi’, een krakend vers bankbiljet. Kinderen integreren bij zulke gelegenheden bijzonder snel, merkte ik laatst maar weer eens. Toen ik voorstelde om dit jaar een paar dagen vóór de Iraanse jaarwisseling op vakantie te gaan, werd dit plan onder luid protest van tafel geveegd: “We willen toch niet onze ‘Eidi’ mislopen?”

Dertiende dag
De leukste dag vind ik zelf eigenlijk meestal de dertiende dag, de laatste dag van de nieuwjaarsperiode, waarop Iraniërs massaal de natuur opzoeken om het ongeluksgetal 13 te ontlopen. Met goedgevulde picknickmanden, kleden, ketels en theepotten trekken Iraniers massaal naar de bergen, rivieren en parken. Afgeladen auto’s met klappende en joelende families, de uitgelaten sfeer werkt aanstekelijk. Bij de wuivende graanvelden mag je een wens doen als je een knoop in de halmen legt, wat vooral (traditionele) meisjes in de huwbare leeftijd vol overgave doen! Jonge dametjes oefenen soms al vast voor later!
We zijn wel eens met de hele familie naar de bergen getrokken, waar we genoten van het voorjaarszonnetje, de heerlijke wind door je haren en de laatste centimeters sneeuw op de hellingen.. op een matje joelend de helling af over de sneeuw, heerlijk eten, leuke bergwandelingen, als dat geen goed begin van het nieuwe jaar is!

Geen bericht is goed bericht

Een vriend van me schreef een keer op zijn weblog: hoe minder ik schrijf, hoe beter het waarschijnlijk met me gaat! Eerst zag ik daar niet veel in, al webloggend kan het ook erg goed gaan
Maar toch kan er een kern van waarheid inzitten. Ik heb een tijdje niet geschreven omdat ik het druk heb met vanalles en nog wat. Kinderen die vakantie hebben, eindeloze huiswerkopdrachten van dezelfde kinderen in hun zgn vakantie, khune tekuni- nou ja, een beetje- maar verder vooral met artikelen en reisorganisaties! Het gaat goed dus, beter moe dan lui
(mocht ook wel weer eens, haha).

Binnenkort meer.

Allah

M: Dear Allah, how much time is a million years?
Allah: For me… a million years is just a minute
M: Dear Allah, how much is a million dollars?
Allah: For me.. a million dollars is just a penny
M: Dear Allah, can you give me a penny?
Allah: Ofcourse, just give me a minute!

De stoel

Toen we een paar jaar geleden naar Iran verhuisden, was dat op een redelijk voorlopige basis;  een emigratie voor onbepaalde tijd, met een proeftijd van een jaar, zoiets was de opzet. We hadden een deel van onze inboedel in NL opgeslagen (je weet maar nooit wat die gekke Amerikanen zich in hun hoofd halen en je het plotseling weer nodig zou kunnen hebben), en gingen goedgemutst op pad voor een Iraanse inrichting van ons nieuwe huis.  Dat viel wel wat tegen. Mooie tapijten genoeg, maar de keuze op het gebied van banken, bedden, tafels en stoelen was op dat moment in Isfahan beperkt, zacht uitgedrukt. Niks woonboulevards met de laatste stijlvolle modetrends, geen Ikea voor trendy en functionele basics,  en een equivalent voor de Hema voor een mooi dekbedovertrek of een stapeltje degelijke 100% katoenen hoeslakens en kussenslopen konden we al helemaal vergeten.  Meters stof, ja dat kon wel (maar wie sleept er voor een jaar een naaimachine mee in het vliegtuig),  en meubels.. tja, in traditionele gezinnen zitten Iraniers toch nog vaak het liefst tegen kussens op die mooie tapijten… Er waren wel meubels,  grofweg te verdelen in maar liefst twee typen:  ’sjieke’ (kitche) Engelse Royalty-achtige (sier)meubels, die doorgaans netjes opgesteld worden in het ongebruikte deel van de woonkamer (soms met plastic hoezen eroverheen tegen het stof, ‘handig’),  waarbij je het als (buitenlandse) gast na een half uur zeker weet: je zit op een veredeld stuk hout.  Het andere type is iets zachter en iets minder oncomfortabel; houten meubels met kussens, maar evenmin mooi -smaken verschillen, maar dan nog- als lekker - en ook dit type doet overigens vaak dienst als siermeubels voor de gasten in een traditioneel Iraans huishouden.  Na lang zoeken vonden we iets wat dan toch enigsinds aan ons idee van comfort voldeed, gelukkig, maar om nu te zeggen dat dit ons winkeloptimisme had doen vergroten… bij de rest van de inboedel waren we dan ook iets praktischer:  kunnen we van dit product verwachten dat het een a twee jaar meegaat en kunnen we hier mee leven? Prima.

Nu zijn we inmiddels de twee jaar ruim gepasseerd (vier jaar zelfs), en dan merk je waarom veel Iraniers de voorkeur hebben voor buitenlandse merken en producten: de oude koelkast die jonge gezinnen dertig jaar geleden bij hun uitzet meekregen werkt nog steeds, maar de kwaliteit van de huidige generatie Iraanse producten is zwaar besmet met het keurmerk ‘taghalobi’: vals, nep, slechte kwaliteit.  De kussens van onze bank zijn al meer dan eens  aan een verstelbeurt toegeweest en als we niet een noodingreep hadden gepleegd was het wasrek van ellende allang uit elkaar gevallen (na een jaar trouwens al). En dan onze eettafelstoelen.. ze doen het nog hoor en over het algemeen ben ik best tevreden, bij die stoelen waarvan de lijm het tenminste niet begeven heeft. Bij een van de stoelen was dat duidelijk wel het geval. Ik weet niet meer wat er precies gebeurd is, maar ik weet wel dat de stoel helemaal uit elkaar lag toen we vorig jaar verhuisden, en de verschillende onderdelen dan ook al bijna een jaar tussen de lege verhuisdozen in het rommelhok stonden te verstoffen.

Zo tegen het nieuwe jaar is echter een geweldig moment om juist zulke dingen eens onder handen te nemen.. iemand in ons gezin -misschien mijn prins wel- was al gegrepen door het voorjaarsschoonmaakvirus voor zover het de tuin betrof, en zelf had ik al een kleine inventarisatie gemaakt van zaken als loshangende deurklinken en schroeven die hier en daar wel weer eens stevig vastgedraaid mochten worden, en ongelijmde stoelen dus.  Het viel me eigenlijk reuze mee. Laat ik maar gelijk tot actie overgaan, bedacht ik vanmorgen.  Ik weet niet hoe het in hedendaags NL gesteld is, maar als je gaat wachten tot een (Iraanse) man zulke klusjes gaat doen, kan je volgens mij vaak wachten tot Sint Juttemus, uitzonderingen en een evt eenmalige tuinactie daargelaten.  “De fietsenmaker? De meubelmaker? Dat kan ik toch zelf wel doen” hoor ik mannen regelmatig zeggen.. tja, los van of je al het benodigde gereedschap in huis hebt,  zit het ‘m daar nou juist in, in het subtiele verschil tussen ‘kunnen’ en ‘doen’. Nou ja, eerlijk is eerlijk, misschien  hebben veel (Iraanse) mannen ook al genoeg aan hun hoofd.

Met drie losse houten onderdelen onder mijn arm wandel ik naar de overkant van de straat naar de meubelmaker. Breng maar langs, had de oude man geruststellend geknikt. Een jongere versie bekijkt de schade, en merkt grinnikend op: ruzie met je man gehad?

Iraanse Muziek, Kunst en Cultuur in NL

 

 

 

 

Lange tijd had ik niet zoveel met Iraanse muziek.. tot ik het afgelopen jaar bij verschillende gelegenheden het voorrecht had van deze bijna verboden vrucht te proeven… Iraanse muziek moet je beleven.. zien, horen, voelen.. live dus. Een fluitspeler in de nevelige ochtend in de bergen… de wekelijkse oefensessie van de een stel toegewijde jongens en meisjes met tombaks, een santour en tars in een willekeurige muziekschool in Isfahan, die bijna uit haar voegen barst van de energie… om het te voelen moet je het meemaken.  Ook de gepassioneerde dialoog van de diepe warme stem van de zangeres en haar daf, die het feest een intieme touch gaf heb je gemist… Toch staan er ook in NL verschillende concerten op de voorjaarsladder. Wat te denken van 7 jonge getalenteerde vrouwen zo van het Teheraanse conservatorium… klassieke Perzische muziek, folk, muziek en poezie.. keuzemogelijkheden te over. Een (niet-chronologische) greep uit het muziek- en cultuuraanbod…

‘Ensemble Mehr’ klassieke Iraanse muziek in Theater Zuidplein کنسرت گروه موسیقی مهر
Zaterdag 7 maart 2009 – Theater Zuidplein te Rotterdam om 20.00 uur “Ensemble Mehr” klassieke Iraanse muziek Het Ensemble Mehr is in 2007 in Teheran opgericht door zangeres Mehrbanu (1979) en bestaat uit zeven jong getalenteerde vrouwelijke musici uit Iran. Ze hebben hun studie aan het Conservatorium van Teheran gedaan. In september 2007 werd Ensemble Mehr uitgenodigd door Federazione…

“A Woman Alone” 29 maart 2009 زنی تنها، کنسرت گروه موسیقی شاندیز
Zonda 29 maart 2009 A Woman Alone Een hommage aan Forugh Farrokhzad & CD presentatie Shandiz Ensemble Compositie: Hamid Tabatabaei Op gedichten van: Forugh Farrokhzad Mehrnaz Salehi: Zang Nasim Allamehzadeh: Viool Imre Keblusek : Cello Tom Kwakernaat: Contrabass Hamid Tabatabaei: Piano Massoud

Speciale Iran-avond (06 maart. 2009) In het kader van tentoonstelling “Iran in vogelvlucht” Wegens het grote succes van de eerste Iran-avond op 28 november jl. mag Iran zich binnenkort opnieuw verheugen in de warme belangstelling van het Rijksmuseum van Oudheden. Deze speciale avond op vrijdag 6 maart 2009 geeft u de kans daarvan met volle teugen van de Iraanse kunst en cultuur te genieten…

Voor meer informatie of om op de hoogte te blijven van (een van de) Iraanse ‘cultuurladders’, is er een schat aan informatie op de site Iranian on the move.

Lente

De lentezon is weer doorgebroken… vogels fluiten er lustig op los, ramen en deuren naar balkon, tuin en binnenplaats staan eindelijk weer uitnodigend wagenwijd open en sommige Iraniers zijn alweer begonnen met de grote voorjaarsschoonmaak. Ik heb er zin in! Nou ja, vooral in die lente dan, de grote No-ruz schoonmaak laat ik liever voor wat het is. Bovendien, alle muren, plafonds, trapleuningen en deuren zijn in de zomer nog geverfd, dus hoeven echt nog niet schoongeboend te worden dit jaar, stel ik mezelf graag gerust.  ”Mama wil op vakantie bij No Ruz.  Ze wil namelijk geen Khune Tekuni doen en als we weg zijn komt  niemand bij nieuwjaar op bezoek”, vertelde een van mijn dochters opgewekt aan onze gast de afgelopen dagen… Kleine potjes hebben (veel te)  grote oren.  “Eu.. kijk liefje, je hoeft niet alles te zeggen wat je denkt. Ook niet als je het misschien ergens tussen de grapjes opgevangen hebt, en ook al is het allicht waar  ”

Inburgeringsexamen

Sinds kort heb ik weer enkele kandidaten voor het Basisexamen Inburgering Buitenland onder mijn hoede. Hoewel de lessen en begeleiding prima gaan, erger ik me dood, als ik eerlijk ben.  Niet aan mijn studenten natuurlijk, die werken hard, gedisciplineerd en zij gaan met grote sprongen vooruit; mijn vooruitgangen in het Farsi steken er ronduit bleekjes bij af. Ook krab ik me regelmatig achter mijn oor als ik weer eens een woord moet  uitleggen die ik na vier jaar in Iran eigenlijk niet precies kan duiden, en de pogingen zonder woordenboek zijn -vrees ik – vaak een tikje lachwekkend; de grondwet (qhanun-e zamini?), ingewikkeld (pichideh),  te veel (te= ….eu…), hij schiet de bal naar.. (shoot?), nieuwsgierig ( khabar-khasis?Want het is toch een andere lading dan het negatieve ‘fuzul’, toch? Konshkaf, heb ik er inmiddels met behulp van mijn studenten en een woordenboek van gemaakt).  ‘zij is bang, ze durft niet’ (oe mitarze, oe.. khob dige, oe kheili mitarze ); Hij droomt van verre landen.. oe khab mibinad… nee, dat bedoel ik niet, hij dag-droomt… eu…  We lachen dan ook heel wat af. En gelukkig ligt het woordenboek binnen handbereik!

Naast en onder de woorden die ik zelf eigenlijk nooit heb gebruikt in het Farsi tot nu toe, zijn er van die woorden waarvan je je afvraagt: moet dat nu, in een basisexamen… ‘hij had geen goede indruk gemaakt’, ‘het gesprek was niet goed verlopen’, wat is het tegenovergestelde van ‘vaardig’ (of bedoelen ze aardig? Of rechtvaardig?); en dan heb je ook nog van die onmogelijke Nederlandse gebruiksvormen van werkwoorden: op het strand staat een harde wind. Hoezo, staat? Sinds wanneer staat wind in godsnaam? ”Je zei toch laatst dat ’staan’  ’istadan’ betekent? ”  

En dan nog iets merkwaardigs. In plaats van een duidelijke rustige sprekende stem in ABN, heeft men in Den Haag besloten dat het goed is als Nederlanders-in-spe gelijk bij hun basisexamen verschillende stemmen en accenten dienen te ontcijferen, waarbij niet wordt geschuwd mensen in te zetten die halve woorden inslikken; de aardppls zijn op… ving ik een keer op tijdens een oefentoets… halloooo!! Nu dreig ik echter een beetje te kort door de bocht te gaan. Want in Den Haag hebben ze niet besloten dat de NL-ers in spe alle nazeg-zinnen, korte vragen en tegenstellingen moeten kunnen ontcijferen, nee. In tegenstelling tot een normale toets op een normaal niveau -basis namelijk-, hebben ze besloten verschillende niveaus in de toets te verwerken, maar dat de kandidaten dan ook slechts een beperkte score hoeven te behalen. 16 goede antwoorden op 80 50 ofzo…  Dus daar heeft zich een onderwijskundige of een echte taaldeskundige over gebogen? Zouden de dames en heren zelf weleens als volwassene een vreemde taal hebben geleerd en dan een basistoets erover hebben gemaakt? Of zou het onderdeel van een keihard afschrikbeleid zijn; de oefentoetsen zijn zo ‘ingewikkeld’ en onverstaanbaar, dat velen de moed in de schoenen zinkt alvorens men in NL komt of zich richting NL waagt…

Als dat nu alles was… maar nee. De kandidaten mogen drie keer kijken of ze op de goede weg zitten richting het examen, met een telefonische oefentoets. Uit de grote bak met vragen, zinnen en tegenstellingen wordt iedere keer door de computer een unieke selectie gemaakt, op basis waarvan je ongeveer kan inschatten of je toetsklaar bent. Niet verkeerd op zich… Maar wat las ik eergister onderaan een van de drie bladen met uitleg en unieke Toets Identificatie Nummer? Geldig tot 2009/1/22. Waarom. vraag ik me dan af. Waarom moet er nu een geldigheidsdatum opgezet worden… gaat de Nederlandse overheid er op achteruit als iemand wat langer over de voorbereiding doet? Hebben ze het nummer nodig voor hergebruik? Als er nu een wijziging in de toets aan zat te komen… maar nee, dat is net gebeurd, na maanden discussie in de kamer (namelijk van 13 naar 16 goede antwoorden om te slagen).  “Leuk, he, Nederlanders”, grinnikt manlief als ik mijn beklag kom doen. Het is wat.  Ik heb mijn studenten er  hoop ik van weten te overtuigen dat het echt wel goed zit met hun niveau, en dat een oefentoets leuk is, maar dat we daar echt niet perse op hoeven te wachten. Op hoop van zegen!

En als ze dan slagen, heb ik weer even tijd om me alle nieuwe woorden op mijn lange leerweg eigen te maken. Want voor ik een weblog in het Farsi zal kunnen gaan schrijven of me gaan mengen in internetdiscussies in het Farsi.. petje af voor de actieve Nederaniers die ik zoal tegenkom op Nederlandstalige fora :-) Maar ik had dan ook geen verplicht inburgeringsexamen voor ik ‘Iranier’ kon worden  ;-) .