Grond is heilig!
Een Iraanse vrouw heeft andere rechten dan Iraanse mannen, doorgaans. Zaken als erfrecht, echtscheiding en voogdij zijn in een andere historische context bepaald dan de onze, laten we zeggen. In tijden dat mannen de plicht hadden voor hun vrouw(en) en dochters te zorgen en vice versa, met beiden een cultureel bepaalde seksespecifieke invulling. Brood op de plank vs een warme maaltijd op tafel, dat idee. ’We hebben de taken gewoon goed verdeeld’, vertrouwde een grapjas in de familie me laatst met een knipoog toe: ‘de vrouwen zorgen voor een lekkere maaltijd en wij zorgen ervoor dat het met smaak wordt opgegeten.’
Wat betreft het erfrecht willen westerlingen maar ook de vrouwenbeweging in Iran tegenwoordig flink steigeren, want in het islamitisch erfrecht erven dochters de helft van wat hun broers erven. Iraanse geestelijken hebben daar zo hun verklaringen voor. Zo las ik een keer dat de religieus geleerde Saanei uitlegde: ‘Dat is helemaal niet oneerlijk, in feite krijgt zij evenveel als de man. Luister maar, het is net tovenarij. Als de erfenis drie dollar bedraagt, krijgt de man twee dollar en de vrouw een. Wat brengen die dollars op? Daar gaat het om. Wij zeggen tegen de vrouw: die ene dollar is van jou, daar hoef je niets van weg te geven, of je nu trouwt of kinderen krijgt, of niet. Maar de man moet van zijn twee dollar als hij trouwt -en hij kan niet alleen blijven- de uitgaven van zijn vrouw betalen, en van zijn gezin, en misschien ook die van zijn ouders. De vrouw, die die ene dollar helemaal voor zichzelf mag houden, deelt wel in die twee dollar van de man. Zo bezien heeft de vrouw anderhalve dollar, of soms zelfs meer. Zij is aandeelhouder in de twee dollar van de man’.*
Ja, heel glad. Maar tijden veranderen wel (een beetje). Steeds meer vrouwen gaan werken en brengen daarmee een aandeel in het brood op de plank en in sommige samenlevingen nemen steeds meer mannen een deel van de zorg op zich. En als een man niet genoeg geld in het laatje brengt, dan wordt het geld van de vrouw natuurlijk ook gewoon aan de huishoudpot toegevoegd.
Maar er zijn uitzonderingen, in Iran blijft het bezit van de vrouw in zekere zin heilig. Veel vrouwen investeren hun geld namelijk in goud of grond. Goud is waardevast en wordt regelmatig ingezet als onderpand voor een lening of verkocht als de nood aan de man is. Sommige vrouwen gebruiken het volgens mij ook als appeltje voor de dorst of gewoon voor de zekerheid, je weet nooit wanneer je je eigen kapitaal nodig zal hebben. Hetzelfde gaat op voor grond. Vrouwen uit gegoede families of boerenfamilies die al generaties grond in hun bezit hebben erven hun aandeel en hier kan niemand zonder haar toestemming aankomen. Dat ondervond ik niet lang geleden aan den lijve.
Als investering hadden we een stukje grond gekocht. Hoewel ik als ik ooit echt zou trouwen waarschijnlijk in gemeenschap van goederen zou trouwen (wat dus in Iran eigenlijk niet bestaat), besloten we het stuk grond op mijn naam te zetten. Als appeltje voor mijn dorst, of als verzekering -ik ben helemaal ingeburgerd. Maar omdat ik helemaal geen tijd heb om me bezig te houden met (bouw)vergunningen en andere ingewikkelde zaken opgesteld in het Farsi, vroeg Mohsen mijn toestemming voor een machtiging zodat hij er achteraan kon gaan. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Ik moest mee naar de notaris, waar we bijna direct weer weg werden gestuurd. Voor het afgeven van een wettige machtiging diende ik twee getuigen mee te nemen uit mijn eigen familie. Mijn schoonfamilie optrommelen als getuigen was niet voldoende, ik mocht natuurlijk niet onder druk van mijn schoonfamilie een handtekening zetten. Ze hebben er vreselijk moeilijk overgedaan, ik moest echt al mijn charmes en meest ontspannen gezichtsuitdrukkingen in de strijd gooien om te bewijzen dat ik echt niet onder druk werd gezet. Afgezien van het feit dat ik niet wilde wachten tot mijn familie kwam overvliegen, vond ik het geweldig, wat een bescherming van mijn rechten. Ik ben volgens mij in goede handen en voel me rijker dan ooit!
*Citaat: Iran achter de schermen. C. Roelants, 2001
Tags: Iran, Islamitische erfrecht
You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.
March 5, 2008 at 8:35 pm
Leuk dat je de aandacht vestigt op een andere manier van redeneren!
Een ander argument dat wel eens wordt gebruikt is dat vrouwen wanneer zij trouwen een bruidschat krijgen, waarmee zij ook kunnen doen wat zij willen. Volgens die redenatie komt bruidschat + kleiner deel erfenis uiteindelijk op (ongeveer) hetzelfde neer.
Maar ja, ook al worden ze nog wel vastgesteld, uitbetaald worden bruidschatten zelden of nooit, in ieder geval niet ten tijde van het huwelijk.
Ik vind al deze redenaties erg interessant, maar je kunt je idd afvragen of ze nog wel in de tegenwoordige tijd passen. (Alhoewel het me ook nog steeds bezig houdt of een volledig eerlijke verdeling van de financiën wel bestaat, ik heb die nog niet gezien, ook in het Westen niet
)
March 5, 2008 at 8:48 pm
nou, over die eerlijke verdeling van de financien, laatst las ik in de Libelle…
Maar de bruidschat is inderdaad ook zoiets… die wordt ook wel eens als verzekering, borg of ;ruilmiddel’ ingezet he, bijvoorbeeld bij een echtescheiding, helaas wel met een wrange bijsmaak… “als ik de kinderen mag houden, hoef jij die bruidschat niet te betalen!”
Overigens is mijn bruidschat onbetaalbaar, weet je nog hoe die werd vastgesteld bij de mullah in NL? Mohsen had er nog niet over nagedacht en ik evenmin, dus kwam de Mullah met een voorstel: vijf goudstukken (x kilo?) en 1 kilo vliegevleugeltjes. Ik denk dat ik die kinderen wel mag houden!
March 5, 2008 at 10:15 pm
Hai,
Daar sta ik met mijn bruidschat.
Toen ik een aantal jaren geleden trouwde voor een mullah om zo een rechtsgeldig Iraans huwelijk te bekomen, diende ik me eerst vliegensvlug te bekeren tot de islam, dat ging op een minuutje tijd (wat een farce). En tja, de bruidschat: ik heb rode rozen voorgesteld voor ieder jaar dat we getrouwd zijn (mocht het tot scheiden komen).
Een nicht van mijn partner heeft iets gelijkaardigs gedaan: 2 duiven en een bos rozen geloof ik.
Hebben we nu iets verkeerds gedaan
Overigens ben ik nog altijd zeeeeer gelukkig getrouwd met mijn Belgo-Iraniër en hebben we inmiddels twee prachtige Nederlands-Belgisch-Iraanse kids
Alle gekheid op een stukje. Ik denk dat er fundamenteel iets mis is met dit erfrecht en die bruidschattoestanden. Want het leidt soms tot zeer kwalijke ‘oplossingen’ waardoor een andere nicht bijvoorbeeld haar kindje is ‘kwijtgeraakt’ aan haar echtgenoot. Kiezen maar niet delen…
Iran ontbeert toch nog wel de nodige gelijkheid en vrouwenrechten. Helaas.
March 5, 2008 at 10:32 pm
Bij ons duurde die zgn bekering een beetje langer want er diende eerst nog een soortlesuurtje over de islam aan vooraf te gaan, maar inderdaad, wat een farce. Tja, vreemde regels geven vreemde taferelen!
Het is inderdaad wel problematisch soms, het lastige van het vaststellen van een bruidschat is dat je helemaal niet wil denken aan een ‘wat als… ‘ Ik neem aan dat weinig mensen trouwen met een scheiding voor ogen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor Eurpopa als je niet in gemeenschap van goederen trouwt.
Wat betreft de kinderen bij een scheiding verschuift er wel e.e.a in Iran heb ik de indruk..
Maar over het erfrecht, de rechten kunnen nog zo goed geregeld zijn op papier, ik moet de eerste verdeling van erfenis zonder familieruzies nog tegenkomen, ook in NL. Hoewel de uitgangsposities anders zijn, geldt soms ook ‘bij ons’ gewoon het recht van de sterkste/sluwste. Of ben ik te pessimistisch?
March 6, 2008 at 9:01 am
Vliegevleugeltjes… Is wel eeh heel bijzondere bruidschat!..
Wat rozen betreft kan het aardig hoog oplopen, las ik van de week in het nieuwsbericht http://www.nu.nl/news/1461979/122/Irani%EBr_moet_bruidsschat_van_rozen_terugbetalen.html .
Over de bruidsschat, ik las in het boek ‘Grenzeloze liefde’ van Hanneke Rozema – over westerse (ook NL en B) vrouwen die met hun Egyptische echtgenoot in Egypte woonden – dat er niet te licht over gedacht moet worden. Zij had vrouwen geïnterviewd, die aanvankelijk lacherig over de vaststelling van de bruidsschat hadden gedaan, het onromantische vonden en er een cent of penny in lieten opnemen. Maar een van hen werd weduwe, een ander ging later scheiden, en deze twee vrouwen kregen daardoor grote fianciële problemen, hadden geen baan of geen genoeg betaalde baan, konden niet weg zonder hun kind (want daar had de schoonfamilie alles over te zeggen). Rozema schreef ook dat Egyptische vrouwen (of hun vaders) bij het vaststellen van debruidsschat dan ook stevig onderhandelen, het is echt een appeltje voor de dorst voor als de echtgenoot om welke reden dan ook uit zicht verdwijnt.
)
Toen ik dat alles zo las bedacht ik me dat ik mijn aanvankelijke idee (een goud kettinkje – wat ik trouwens ter gelegenheid van de geboorte van onze oudste al had gekregen) als het aan de orde komt toch zal veranderen in een reuze-bruidsschat. Voorlopig doe ik het met mijn gewone lieve schat (zoals jullie mannen ook zijn
W.b. eerlijke verdeling van geld tussen man en vrouw, inderdaad is ook in Nederland heel wat scheef: heel wat vrouwen – inclusief bovengetekende – verdienen minder voor hetzelfde werk dan hun mannelijke collega’s. En ook het glazen plafond, de plakkende vloer en het old-boys network zorgt ervoor dat vrouwen in het westen óók nog steeds fors minder inkomen hebben dan hun mannelijke evenknieën.
March 7, 2008 at 2:40 pm
Ik weet niet goed wat je bedoelt met ‘glad’. Volgens mij is het inderdaad zo volgens het islamitische erfrecht dat de man 2 * zo veel krijgt als de vrouw, maar de redenering dat de vrouw anderzijds niet verplicht is om geld uit te geven aan man of gezin vind ik niet zo onredelijk. De vrouw hoeft niet te werken en zij hoeft haar geld niet uit te geven. Zij moet worden onderhouden door haar man of door haar vader. Klinkt luxe toch. Dat er in de praktijk misschien wordt onderhandeld over erfenis, bruidsschat of wat dan ook, dat staat er naar mijn mening los van. De vrouw heeft (in theorie althans) altijd nog de keus om daar aan mee te werken of niet. Het hangt er ook altijd maar van af in hoeverre de man de islamitische rechten van zijn vrouw of dochter wil waarborgen (op alle gebieden van het islamitisch recht). Geldt in Iran trouwens volledig islamitisch recht of alleen op het gebied van erfrecht?
March 7, 2008 at 4:25 pm
Nou ja, een hele gladde redenering, theoretisch inderdaad heel mooi en erg voordelig voor de vrouw… En in zekere zin zie ik er ook wel wat in, in ieder geval eens een andere redenering, wat silvia ook zegt! Ik bedoelde het misschien iets minder negatief dan het klinkt, uitgaande van het traditionele plaatje van gezin en familie. Op zich zou je het dan inderdaad kunnen zien als luxe… In de Nederlandse geschiedenis was het ook een teken van welvaart als de vrouw niet hoefde te werken.
Maar het wordt anders als je buiten het standaard gezinsplaatje gaat kijken of leven; als je naar de realiteit kijkt van een steigend aantal echtscheidingen (ook in Iran) en andere vormen van samenleven dan het traditionele huwelijk. In Nederland werd de echtscheiding op initiatief van de vrouw ook pas ‘mogelijk’ toen er een sociaal vangnet als het uitkeringsstelsel werd ingevoerd. Interafhankelijkheid binnen het huwelijk of familie is mooi, maar financiele afhankelijkheid is nog altijd wat anders dan sociale afhankelijkheid, of een afhankelijke maag.
Het is natuurlijk ook maar net hoe je tegen iets als werk aankijkt. Zie je het puur als harde noodzaak voor brood op de plank, of ook nog als mogelijkheid tot ontwikkeling, ontplooiing van je talenten of financiele onafhankelijkheid.
Helaas kom ik regelmatig tegen dat een deel van de Iraanse/islamitische mannen hun vrouw helemaal niet buitenshuis willen laten werken. Enerzijds om dit idee dat niemand mag denken dat de man in kwestie zijn taak niet aan zou kunnen, anderzijds misschien ook wel om die afhankelijkheid n stand te houden, vrees ik.
March 8, 2008 at 8:41 pm
Je hebt gelijk er is inderdaad een verschil tussen theorie en praktijk. En verder, ondanks het feit dat vrouwen niet verplicht zijn om te werken volgens de Islam, zij mogen het natuurlijk wel!
March 9, 2008 at 3:10 am
Tsja, theorie en praktijk kunnen inderdaad heel verschillend zijn! Toen ik 6 jaar geleden in Iran onderzoek deed naar echtscheiding merkte ik dat vrouwen op zich best wel “goed” (d.w.z. met voldoende EN voogdij over de kinderen) uit een echtscheiding kunnen komen, maar dat ze het dan wel erg slim moeten spelen en eigenlijk al bij hun huwelijk een slim huwelijkscontract (hoge bruidschat + evt. andere stipulaties) opgesteld moeten hebben. Niet dat het in Nederland nu zo vreselijk makkelijk gaat (m.i. komen vrouwen daar er ook vaak behoorlijk bekaaid vanaf), maar ik kreeg de indruk dat je in Iran wel heel erg goed moet weten wat je doet voordat je “succesvol” uit een scheiding komt. Tel daarbij op dat het in echtscheidingszaken zeer ongebruikelijk is om een advocaat in de arm te nemen (verbeter mij als dat inmiddels veranderd is!!) en het is duidelijk dat niet alle vrouwen de juiste mazen in de wet zullen weten te vinden.
Trouwens, iets anders dat in een echtscheidingszaak de onderhandelingspositie van een vrouw kan versterken is de zgn. “hojrat al-masal”. Dit houdt in dat zij in principe het recht heeft om loon te vragen voor al het werk dat zij voor haar man verricht (koken, wassen, strijken, etc, etc). Nu heb ik nog nooit gehoord van een vrouw die dit deed in een goed huwelijk, maar bij een echtscheiding kan het handig zijn: “Ik zal geen aanspraak maken op dit loon, als ik voogdij over de kinderen krijg”. Vooral bij gebrek aan een bruidschat om mee te onderhandelen kan dit best van pas komen
Ik vond het destijds erg interessant om te zien dat dit echt in het Iraanse wetboek staat! (is geloof ik ergens in de jaren ‘90 toegevoegd, maar dat zou ik moeten nakijken)
March 9, 2008 at 5:08 am
Hojrat al masal, ik zal het onthouden, mocht ik in mijn omgeving een keer nodig hebben!
Ik ga er niet vanuit dit zelf ooit nodig te hebben, en als dat al zo zou zijn heb ik er weinig aan, ik strijk nooit voor hem
March 9, 2008 at 8:09 pm
Even terzijde.
Silvia, ik ben erg benieuwd naar je onderzoek inzake echtscheiding in Iran. Zelf houd ik me bezig met advisering op gebied van echtscheiding (in Nederland), maar ik kijk graag over de grenzen heen. Is er ergens een verslag van je onderzoek te krijgen?
March 9, 2008 at 8:12 pm
@ Eliza
Niet direct ergens te krijgen, maar ik kan wel kijken of ik nog iets heb dat ik je kan mailen. (Moet ik wel even voor graven). Mail me maar op silvia.holtrop@gmail als je geinteresseerd bent.
Ik ben trouwens best geinteresseerd in de NL situatie