Taaltrends

Laatst vertelde een Iraanse studente me dat haar docent psychologie een jonge Iranier op bezoek had die in de VS had gestudeerd, hij was in Iran om een lezing te geven. In normale gesprekken sprak hij vloeiend Farsi, maar zodra het over zijn studieveld ging, kon hij zich alleen nog in het Engels uitdrukken. Zijn woordenschat op dat gebied had hij natuurlijk met Engelstalige studieboeken opgedaan… Dat Mohsen dat probleem af en toe tegen komt op het gebied van geneeskunde was te verwachten, maar het feit dat ik het zelfs bij Hannah en Sara Mina af en toe al tegenkom vond ik toch een beetje schokkend.

Hoewel we thuis voornamelijk Nederlands praten, ook met Mohsen trouwens, praten ze met elkaar steeds vaker Farsi. Ze krijgen hun verhaaltje voor het slapen in het Nederlands en ze kijken ook bijna elke dag wel een half uurtje Nederlandse tv, vooral het Sinterklaasjournaal mag niet gemist worden, maar ook Sesamstraat, zapsport en kinderprogramma´s als de BZT Show zijn nog in trek. Daarnaast verrichten taalspelletjes op de computer goed werk, hou ik mezelf tenminste graag voor. Maar op school leren ze alles natuurlijk in het Farsi. Dus ook veel schoolse taal leren ze vanzelfsprekend in eerste instantie op school. Dat merk je bijvoorbeeld bij woorden als ´provincie´, hoofdstad en eu.. pelgrimsoord, maar ook bij moralistisch getinte verhalen. De beer die ten strijde trekt tegen bacterieen bijvoorbeeld, misschien heb ik het wel eens eerder genoemd. Het woord ´bacterieen´ bijvorbeeld, om gemakshalve maar even bij dit voorbeeld te blijven, heeft Hannah vorig jaar in minstens twintig dictees en schrijfoefeningen herhaald (en Sara Mina heeft ijverig meegeluisterd tijdens hun huiswerk), dus het Iraanse woord kennen ze zolangzamerhand wel.  Maar ja… zulke verhalen ben ik in het Nederlands nog nooit tegen gekomen, laat staan dat ze in onze boekenkast staan! Hoewel ik mijn best doe hun Nederlands op een vanzelfsprekende manier mee te laten ontwikkelen -wat over het algemeen verder best goed gaat hoor, vrees ik dat het schooltaaleffect vroeg of laat toch sterker wordt. Ik ben zelfs een beetje jaloers, hoewel ik dat normaal gesproken een van de meest destructieve eigenschappen vind die een mens kan hebben, maar eu… het lijkt erop dat zelfs Sara Mina binnenkort de voorkeur gaat geven aan het Iraanse schrift en een Nederlandse bladzijde voorlopig nog zal beschouwen als onbegrijpelijke abracadabra, op die S, A, R  en O (Oma en Opa) na! Al zal ik er persoonlijk voor zorgen dat ook zij straks een Nederlands boek(je) zal kunnen lezen natuurlijk.

Toch blijken ze geluksvogels te zijn als je de wetenschap mag geloven tenminste. Hun tweetaligheid schijnt allerlei interessante bijeffecten te hebben. Naast het feit dat ze twee talen leren spreken, lezen en schrijven schijnen tweetalige kinderen en volwassen zich beter te kunnen focussen, sneller hun aandacht te kunnen richten en schwitchen maar ook later dan anderen dement te worden, wat wil je nog meer?  Weg met de nedernorm van eentaligheid dus, allochtonen hebben in sommige opzichten een grote voorsprong!  

Maar om nog even terug te komen op het niet meegroeien van een taal, ook veel volwassenen die een tijd in het buitenland wonen blijken de taalontwikkelingen in NL niet altijd te volgen…. Een van mijn ooms in het buitenland herinnerde me bij elke zin die hij sprak aan mijn oma die ook al decennia buiten Nederland woonde (het zit in de familie). Maar ook in NL kan je je trouwens al volledig onbewust zijn van taalontwikkelingen van andere sociale klassen bijvoorbeeld. Zo moest ik via een documentaire leren dat ´Brood met Suiker´ in een rap blijkt te staan voor het geen geld hebben voor normaal broodbeleg (eind van de maand), om maar een voorbeeld te noemen…

Maar naast documentaires over die ene rapper of hangjeugdcultuur- en taal, werd ik mezelf er laatst van bewust dat je ook op een andere manier zonder enige inspanning van noemenswaardig intellectueel niveau (ook wel eens makkelijk) op de hoogte kan blijven van taal- en andere ontwikkelingen: Nederlandse series en soaps! Sinds ik de mooie ma… eu.. serie Flikken in Maastricht kijk en af en toe een aflevering van een soap bekijk, weet ik gelukkig ook weer waar men het over heeft als het probleem van verslaving en vereenzaming van jeugdigen door internetgames wordt bediscussieerd, iets wat in Iran gelukkig overigens nog net niet speelt (al sluit ik het niet uit als toekomstig probleem, internetcafe´s schieten overal als paddestoelen uit de grond). Maar er komen ook synoniemen voorbij die ik nog niet kende.. wist ik veel dat ‘palen’ ook als werkwoord gebruikt kon worden..  En nu weet ik ook weer waar ‘in RL’ of ‘IRL’ voor staat, je ziet het, ik blijf helemaal bij. Maar ook je broertje kan handige info opleveren om een taal- en/of generatiekloof vanuit het buitenland enigsinds op te vangen: een van de mijne blijkt bijvoorbeeld, net als een aantal van mijn studievrienden trouwens, meer dan honderd hyves-vrienden te hebben… Maar de inhoud ontgaat me daarbij soms wel even… zou iemand me kunnen vertellen wat er precies onder deze vorm van ‘vriendschap’ wordt verstaan?

Explore posts in the same categories: nederland

Tags: taal, tweetaligheid

You can comment below, or link to this permanent URL from your own site.