De laatste schooldagen

Het schooljaar loopt ten einde in Iran. Op de meeste scholen zijn bijna alle schoolboeken (en dat zijn er nogal wat) nu behandeld en afgerond, al verschilt dat lokaal licht; de ene heeft nog enkele bladzijden van het rekenboek, de ander rekenen en Koran, en Hannah, mijn oudste dochter hoeft alleen nog een hoofdstukje van haar Engelse boek. Laatstgenoemde kwam vandaag trouwens goedgemutst thuis; ze houdt van wedstrijdjes en kwam vandaag helemaal aan haar trekken bij de wetenschapsquiz voor derde klassers. ‘wat vond je de leukste vragen? Dan schrijf ik er er een stukje over voor mijn weblog’. “Over mijn wedstrijd?” glunder glunder. ‘Sterker nog, je mag het zelf schrijven’.

“Vandaag hadden we koran, lezen, rekenen en schrijven. We gingen ‘dor-e’ doen, van elk boek een beetje herhalen. Lezen, de hoofdsteden van de provincies… Maar het leukste was dat we vandaag een mosabeghe-ye Elmi (wedstrijd wetenschap) hadden. Ons juf ging dertig vragen schrijven over alle boeken van dit jaar, met elk vier antwoorden. En we moesten het goeie antwoord aankruisen. Daarna keek onze juf naar de fouten, dan zei ze hoeveel fouten we hadden, en moesten we die zelf opzoeken. Ik vond deze wedstrijd heel leuk. En toen ik thuiskwam ging ik zeggen ‘ik wou dat onze juf nog een keer dit ging doen!’ Omdat het was heel leuk! Mijn cijfer werd nuzda (negentien op twintig), dat is een negen”.

Mijn vraag wat ze de leukste opdrachten vond, bleek niet eenvoudig, ze vond bijna alles leuk, lachte ze! Maar misschien wel het leukste aspect vond ze dat ze daarna zelf hun fouten moetsen ontdekken. Helemaal mee eens, uitstekend, zou ik er zelfs van willen maken!

Tegen het einde van het schooljaar is het trouwens een drukte van jewelste, die ook de ouders (lees:moeders) ten deel valt. Want zo vlak voor de jaarlijkse eindtoetsen is de leerstof niet alleen keurig op tijd afgerond, er wordt ook grondig herhaalt, op school en vooral ook thuis. Om de kinderen voor te bereiden op hun toetsen moet namelijk wel een en ander gebeuren, volgens de school.
Zo krijgen de kinderen elke dag een reeks opdrachten mee die moederlief mag uitwerken. Zo dien ik voor rekenen regelmatig een oefentoets te maken die 20 blz van het rekenboek samenvat (waarbij Hannah natuurlijk over mijn schouder meekijkt en commentaar geeft: “niet zulke makkelijke sommen opschrijven!” en –tot mijn opluchting- “waarom schrijf je achtenzeventig niet in cijfers in die zin?” O, mag dat?). Ook eerste klassers als Sara Mina komen met hele reeksen opdrachten thuis. Naast rekenen dienen ook haar dictees, schrijfoefeningen en wetenschap grondig herhaalt te worden. Dan weer 20 vragen van haar werkboek taal (blz 20-40), dan weer een dictee van 99 woorden van de teksten 5, 6 en 7, of een dictee met alle woorden met de medeklinkers gh en q uit het hele boek (die ik natuurlijk moest opzoeken!). Nou ja, zoals het er nu uitziet krijgen ze net als vorig jaar wederom een cijferlijst vol tienen (bisten), en scharen zij zich ook dit jaar bij de ’selecte’ groep an 80 % van hun klas die thuiskomt met een uitstekend rapport!

Stok achter de deur

Laatst kwam een vriendin langs die vertelde dat zij en haar medestudenten er op de universiteit flink van langs hadden gekregen van hun professor. De docent was het eerste semester erg streng geweest, waarop alle studenten hun colleges altijd grondig voorbereidden. Het tweede semester was de docent echter heel aardig geweest, hetgeen de studenten hadden opgevat als vrijbrief om hun boeken te laten liggen tot een dag voor de tentamens. Deze week had de docent er echter genoeg van, en had alle studenten na een zware preek naar huis gestuurd. Mijn vriendin was diep onder de indruk, en ik denk niet dat ze nog eens onvoorbereid naar college durft! Nu heb ik dat op mijn eigen universiteit in Groningen ook wel eens meegemaakt, en het werkt soms erg goed; het is iets van alle landen en alle tijden, zou je kunnen zeggen.

Maar in Iran kom je het vooral ook buiten de universiteit tegen. Regelmatig zie ik meer dan vijf mensen werken op pak ‘m beet vijf vierkante meter, met bij voorkeur een opzichter er bovenop. Of mensen die staan te kijken of hun collega’s het wel goed doen… Maar ook op andere niveaus op de werkvloer. Laatst zou iemand een lijst van oude traditionele huizen en caravansera’s voor me opzoeken, bel ik na twee weken nog eens, zegt onze kennis: oh, ik had niets meer van je gehoord, dus ik dacht dat je het niet meer wilde…  En als je een huis wil laten bouwen, kan je maar beter zorgen dat je veel tijd hebt om met je neus erbovenop te zitten, indien je een gestage voortgang wenst. Ook Mohsen mort regelmatig geergerd: ‘als ik er zelf niet bij sta gebeurt er echt helemaal niets’ (bij zijn filiaal in opbouw). ‘Zucht, wat is het leven toch zwaar’, sta ik heb dan als een goede echtgenote bij (lol).

Toch vind ik het soms echt schrijnend, het lijkt vaak betreurenswaardig slecht gesteld met de zelfstandige werkhouding en intrinsieke motivatie. Misschien komt het door een ontbrekend rooskleurig carriereperspectief, waardoor veel hoog opgeleiden onder hun niveau werken… of door het gebrek aan een op waarde geschat C.V., waardoor je ook wel zonder positieve referenties kan.. of heeft het te maken met het feit dat ideologie en de juiste vriendenkring belangrijker zijn in dit land dan kwaliteit voor bepaalde functies… of misschien doordat er al vanaf de basisschool een sterk beloningssysteem bestaat met stickers, ‘duizenddriehonderdmaal-goed-gedaan’ kaartjes (hezar-o-sisat-e afarin), en kleine kadotjes na een reeks van tienen op je rekentoetsen… allemaal externe motivatiemiddelen die de intrinsieke motivatie in feite keihard ondermijnen… om nog maar te zwijgen van de negatieve vorm van externe motivatie, straf; als je geen tien haalt, mag je niet mee op schoolreisje/roep ik je ouders op het matje/mag je niet naar de volgende klas…

De lineaal is sinds enkele decennia naar de zolder verbannen, maar ik denk dat in de meeste situaties op de werkvloer een flinke stok achter de deur staat.

 

Fietsen langs de Zayanderoute

Een tijd geleden schreef ik enthousiast over de perikelen rond de aanschaf van een fiets in Iran. Op het stuk kwamen al even enthousiaste reacties, die me zelfs overmoedig tot nieuwe plannen inspireerden. Ik zag het al helemaal voor me; na jaren van bloed, zweet en tranen studeerde Elisa Scholte met glans af aan de  Rijksuniversiteit te Groningen, klaar voor haar nieuwe roeping, fietsen verhuren langs de rivier in Isfahan! De inschrijvingen voor de nieuwe fietsclub stroomden natuurlijk binnen, wachtend op het verlossende startschot. Nou, bij deze! 

Hoewel mijn roeping nog niet geheel uitgekristalliseerd is en ook na mijn studie persoonlijkheidsfactoren als een brede interesse, een voorkeur voor projectmatig werken en organiseren, onderzoeken, schrijven, doceren, adviseren, luieren, gidsen en opvoeden de beroepskeuze niet altijd vereenvoudigen, zijn de eerste projecten in gang gezet! Een daarvan was een feit toen afgelopen donderdag mijn testpanel op de fiets klom.

Omdat het prachtige slingerweggetje langs de rivier wat kort was voor een ochtendvullend uitstapje, begonnen we met een blik op de miraculeuze Shaking Minarets, behorend tot de tombe van de 14de eeuwse Dervish Abu Abdollah. Deze minaretten zijn bekend om, de naam zegt het eigenlijk al, hun vermogen tot bewegen. Als je in een van de torens klimt en op de juiste manier de minaret heen en weer schudt, begint niet alleen de minaret zelf, maar ook haar evenbeeld aan de andere kant van de tombe te schudden -voor sceptici met minder scherpe ogen zelfs bewezen door een tingelend belletje!

Hoewel deze eigenschap niet uniek is, en zelfs volgens sommige bronnen in bepaalde mate toebehoort aan elke minaret, is dit wel de bekendste in haar soort. In vroeger tijden mochten bezoekers zelf in een van de minaretten klimmen, maar door veelvuldig onderzoek (en allicht ook wat te uitbundige krachtpatsers onder de bezoekers) is het schudden voorbehouden aan de heren beheerders zelf. Omdat het tegen het einde van het schooljaar loopt en de tijd van schoolreisjes en studentenuitstapjes is aangebroken, was het pleintje  voor de rustplaats van de sufimeester afgelopen donderdag volgestroomd met uitgelaten jongeren, die de professionele minarettenschudder joelend binnenhaalden als een filmster -mogelijk nog bezienswaardiger dan de minaretten zelf

Vervolgens werden de fietsen uit de achterbak van de auto gehesen en -voor zover mogelijk- op de juiste hoogte ingesteld, tussen neus en lippen door werd nog maar eens het bewijs geleverd dat Nederlandse mannen iets langer zijn dan hun Iraanse soortgenoten, maar het mocht de pret niet drukken. Na een testrondje volgde een sprintje naar de volgende bezienswaardigheid en uitdaging, en reden de heren en dame naar de even verderop gelegen heuvel met de oude vuurtempel. Het beklimmen van deze Atashgah is een leuke uitdaging met als beloning een mooi uitzicht over de stad. Geconditioneerde wandelaars kunnen even lekker hun energie kwijt en mensen met hoogtevrees kunnen er een enorme overwinning op zichzelf behalen. Want hoewel zeker bij de afdaling waarschijnlijk menig schietgebedje wordt gepreveld, zijn de klim en de afdaling met een helpende hand hier en daar (uiteindelijk) voor iedereen te doen. 

En toen mochten ze los. Na de oversteek over de weg (het gevaarlijkste onderdeel van het programma -zo niet van heel Iran) fietsten ze langs de beboste oevers van de zayanderoute… Langs de rivier valt soms van alles te beleven… lokale landbouwers die hun eigen producten zoals wortels, dille of bloemen ter plekke uit te grond steken en verkopen, families (of verliefde stelletjes) die langs de rivier barbequen, een spannende brug die (zogenaamd vervaarlijk) wiebelt en -alsof het nog niet genoeg is- je kan zelfs halverwege de tocht een bezoekje brengen aan een groots vogelpark, de Bagh-e Parandegan.

Aangezien het testpanel de tocht erg leuk vond, hebben we dit uitstapje dezelfde middag nog in het facultatieve programma van een Nederlandse reisorganisatie gebracht. De fietsers hebben zich blijkens de eerste reacties prima vermaakt, maar ook de wandelaars (ieder zijn ding / regel maar eens meer dan vier fietsen uit het niets) kwamen aan hun trekken. De open achterbak van de auto werd soepeltjes omgedoopt van fietsvervoer tot personenvervoer, zodat ze het eerste deel de Iraanse familie-reisstijl mochten proeven, geweldig (vond ik, in ieder geval  :) , om vervolgens in de schemering van de frisse wandeling langs de rivier te genieten…  

Vanaf heden zijn groepen en individuen in alle soorten en maten welkom! 

Yazd, pearl in the desert

Dit bericht heeft even op zich laten wachten, maar daar had ik een goede reden voor, meerdere zelfs. Ik heb namelijk bezoek, en dan moet er -tot mijn vreugde- flink gereisd worden! Naast een nieuwe blik op ‘mijn eigen stad’ brachten we een bezoek aan Yazd, waar ik zelf ook nog niet eerder was geweest. 

Prachtige sights, ingenieuze eeuwenoude windtorens die de huizen verkoelen en verdwalen in steegjes in de oude bazaar… Genieten van thee of een versgeperst vruchtensapje in een van de vele theehuizen, romantische restaurantjes of prachtige hoteltuinen en binnenplaatsen, bij gerestaureerde traditionele huizen en caravansara’s, wat wil het oog nog meer!

Veel mensen die we tegenkwamen waren ook bijzonder vriendelijk -we kregen zelfs bloemen uit eigen tuin aangeboden- en het zijn volgens een onzer gastheren in ons hotel zelfs de vriendelijkste en meest betrouwbare mensen van Iran -al stelde hij ons gerust dat  Isfahani en Shirazi het ook niet slecht deden. Allicht heeft deze vriendelijkheid een en ander te maken met het zoroastrisme, het oude geloof van Zarathustra, ooit de belangrijkste religie van Iran. Bij het Zoroastrisme staat de voortdurende innerlijke strijd tussen het goede en het kwade bij elk mens centraal en de reinheid wordt betracht in de (goede) gedachte, woorden en daden, de drie gebieden die terug komen in het belangrijkste figuur en symbool, Ahura Mazda. 

Hoewel Islam de staatsgodsdienst is, heeft het geloof nog steeds haar invloed in Iran, zoals bij de viering van het nieuwjaar in de lente en het midwinterfeest Yalda. De meest zichtbare invloed is echter in Yazd, het hart van de Zoroastrische gemeenschap, waar de Torens van de Stilte, de atashkadeh (met de heilige eeuwige vlam) en de zoroastrische begraafplaats pelgrims uit de hele wereld trekken… 

Natuurlijk kwamen we tijd, oren en ogen tekort.. ik zou graag nog eens teruggaan om me meer te verdiepen in het Zoroastrisme… Dit eerste bezoek zal dus zeker niet de laatste zijn!

 

     

God straft onmiddellijk!

Vanmorgen las ik op een groot reclamebord langs de weg ‘God ziet alles!’. Enkele uren later stond ik langs dezelfde weg te zwaaien naar een gedeelde taxi, op weg naar huis… de naam roepend van het grote plein waar ik heen wilde had al snel het gewenste effect en binnen een minuut zat ik in de juiste taxi. Wat een geweldig systeem toch, bedacht ik me nog maar weer eens. Je hoeft bijna nooit te wachten en als de taxi eenmaal vol is ben je in no time op je bestemming, zelfs als je op grote kruispunten of pleinen ‘over moet stappen’ tussen verschillende taxi’s heb je meestal een perfecte aansluiting! 

Ik herinnerde me nog goed de eerste keer dat ik in zo’n gedeelde taxi stapte. Volgens de officiële normen dienen man en vrouw in het publieke domein gescheiden te zijn, en je wordt geacht niet met mensen van de andere sekse te praten als je hen niet kent. Deze scheiding wordt echter opvallend pragmatisch geïnterpreteerd, zoals in de gedeelde taxi’s. Deze taxi’s gaan vanaf een groot kruispunt pas rijden als ze vol zijn, dat wil zeggen drie personen op de achterbank, en twee (!) op de voorstoel (al is dat sinds kort officieel verboden). Dat laatste was ik de eerste keer even vergeten, dus toen ik wilde instappen, zag ik dat achterin een man in het midden zat. Het leek me niet gepast om naast hem te gaan zitten, dus keek ik naar de chauffeur om te kijken of ik voorin kon stappen. Hij leek geen bezwaar te hebben. Kort daarna kwamen echter twee soldaten aanlopen, een streek neer op de lege plaats op de achterbank en de andere schoof naast me op de voorstoel. Daar zit ja dan in de Islamitische Republiek tussen een chauffeur en een soldaat voor in de auto… Maar nee, er werd niet met vreemde mannen gepraat!

Later hoorde ik dat ik beter had kunnen laten merken dat ik achterin wilde stappen en een ware stoelendans in gang had kunnen zetten; de man die in het midden zat zou dan uitstappen, mij in het midden laten zitten en vervolgens alsnog naast mij gaan zitten. Oefening baart kunst en sindsdien heb ik dan ook bijna nooit meer genante situaties meegemaakt, tenminste, in 99 % van de taxiritten word je zonder merkwaardige situaties keurig afgezet op een gewenste straathoek.

Een heel enkele passagier bewijst echter dat de Islamitische Republiek ondanks haar doorgeschoten kledingvoorschriften en omgangsregels een cursus zelfbeheersing voor mannen is vergeten. Ik was achter in de lege taxi gestapt en doorgeschoven. Een kruispunt later stapte een jonge man ook achterin, die echter onnodig ver op de verder lege achterbank doorschoof. Toen ik zijn hand op de bank steeds dichter naar mijn been zag schuiven vond ik het wel welletjes, en beet hem in het Farsi toe op zijn eigen plek te blijven. Tot mijn tevredenheid was dat voldoende om zijn zelfbeheersing te hervinden, en beschaamd schoof hij zo ver mogelijk weg van me. Toen hij even later wilde afrekenen, gaf de chauffeur hem minder wisselgeld dan hij verwacht had. Luidkeels protesteerde de man, maar het mocht niet baten. Nadat ik de chauffeur groot gelijk had gegeven, lachte ik stilletjes voor me uit. God ziet alles, en God straft onmiddellijk!

‘Verzin een vijand’

De Nederlandse overheid wordt regelmatig door critici beschreven als het schoothondje van de VS. Ook de Nederlandse media lijken niet altijd even kritisch en ijverig op zoek naar een goed begrip van de vaak complexe werkelijkheid, zeker niet als men in the rush kan leunen op Engelse en Amerikaanse persbureaus die ‘het internationale nieuws’ in hapklare brokjes doorspeelt naar de Nederlandse persbureaus en hoofdredacteuren. De kritische journalist Joris Luyendijk schreef na zijn vijf-jarige correspondentschap vanuit het Midden Oosten een intrigerend boek over de gang van zaken rond de berichtgeving over het Midden Oosten, Het zijn net mensen. Een boek om in een adem uit te lezen en er gemende gevoelens aan over te houden; je voelt je rot, alsof je jarenlang voor het lapje bent gehouden door het journaal, anderzijds opgelucht, nu weet je tenminste precies hoe het zit  ;)  .

Maar vandaag las ik het artikel ‘Verzin een vijand’ van de hand van Marcel Hulspas dat niet minder intrigerend was, in De Pers nog wel, geen slechte zet. Hier enkele alinea’s die het geloven van allerlei complottheorieen wel erg aantrekkelijk maken!

“Een complot van kwaadwillende schurken is het mooiste excuus om een oorlog te beginnen. Zie Bush versus Irak, nu 5 jaar geleden. Hoe Amerika bij conflicten de waarheid een handje helpt. 

Bedreigde naamsoorten

Laatst las ik op een site het opmerkelijke gegeven dat enkele namen in NL dreigen uit te sterven. Neem bijvoorbeeld de naam Fred, en ja, uit onderzoek op het internet e.o. kwam men verdacht weinig (leuke) Fredden tegen. Tja, wat doe je eraan, zou je zeggen, niets.

In andere landen springt men echter anders om met de keuzevrijheid van de new-born/ouders. Sommige buitenlandse ambassades in Nederland geven bijvoorbeeld alleen een paspoort af als de gekozen naam voor de nieuwe aardling in hun lijst voorkomt. Waarom is me vooralsnog een raadsel, ik kan hooguit  gissen; allicht wil men koste wat kost de kinderen met dubbele nationaliteit tijdens de jaarlijkse familiebezoeken aan Marokko behoeden voor onuitspreekbare namen, of heeft men het niet zo op matig vernederlandste namen van Engelse komaf zoals jeffrey. met een j. Kan ik me best voorstellen :) In Iran heeft men echter andere redenen om naamkeuzes te beinvloeden.

Wilders’ in Iran

De Wilders-hoogtijdagen lijken voorbij te zijn. Alle ophef heeft in Iran vooralsnog slechts een beperkte uitwerking gehad; een verbaal protest vanuit de Iraanse overheid, enkele afkeurende geluiden bij vrijdagmiddaggebeden en zaterdag dan toch nog een kleine demonstratie bij de Nederlandse ambassade. De Islamitische Republiek Iran kon natuurlijk niet achter blijven bij haar collega-moslimlanden, maar daar is dan ook alles mee gezegd; geen grimmige protesten in Iran, getuige de foto’s van Iraanse persbureaus en persberichten.

Zelf ben ik na de protesten ook even gaan kijken naar het resultaat. De ambassade had de Nederlanders per sms meerdere malen gewaarschuwd en tevens dringend verzocht het gebied rond te ambassade te mijden dit weekend, maar dat bleek meer voor de zekerheid. 

Noord-West Iran

   

       

    

‘Welkom in Iran’

Zullen we gaan? We staan boven aan de piste van één van de hoogstgelegen skigebieden ter wereld. Het is koud en als ik even later op een zonnig terras tussen hippe Iraanse jongeren nageniet van mijn eerste afdalingen dit jaar, zijn mijn tenen er gevoelsmatig bijna afgevroren. Het is dan ook de koudste winter die Iran de afgelopen decennia heeft meegemaakt, zelfs in de woestijngebieden was voor het eerst sinds mensenheugenis sneeuw gevallen!

De uiteenlopende klimaten in het uitgestrekte Iran bieden tal van mogelijkheden voor (avontuurlijke) uitstapjes als skiën, bergwandelingen of een trektocht door de uitgestrekte bossen. Maar je kan ook zwemmen in de Kaspische zee of Perzische golf, pootje baden bij een waterval, of een woestijntocht maken met een 4WD tour of een kameel. Wij trekken er dan ook regelmatig op uit en onze kinderen zijn al trotse bergbeklimmers!

Diversiteit
De diversiteit die je in het klimaat tegenkomt, lijkt symbolisch voor allerlei aspecten van Iran. Niet alleen op de traditionele vlakken als arm en rijk kom je tegenstellingen tegen, maar ook op het gebied van religie, levensovertuigingen en culturele tradities wordt Iran gekenmerkt door diversiteit. In Nederland merkte ik dat veel mensen Iran zien als een streng Islamitisch land met een homogene bevolking, maar daar valt nogal wat op af te dingen.

…..

Voor bijpassende foto’s: http://www.wereldexpat.nl/nl/wonen/veiligheidensamenleving/expat_iran_elisascholte